Cần thay đổi tư duy cho điểm đại học ở Việt Nam

Những năm 90, khi học Trung học rồi Đại học ở VN, tôi nhớ các thầy cô cho điểm rất ky bo. Ở ta, trên 8.0 được xếp loại giỏi. Một sự bất hợp lý là thang điểm của chúng ta là 10 nhưng các thầy đa phần ngầm định 8 là điểm cao nhất. Tôi nhớ ngày xưa, cứ được 8 là mãn nguyện lắm rồi. Các môn xã hội, những môn không có tính toán đáp số rõ ràng thì đừng mơ, chỉ mấy bạn chuyên khối C là may ra còn được 8. Trong đám con trai học PT, tôi và bạn lớp trưởng là 2 đứa có điểm văn cao nhất, vậy mà điểm tổng kết văn cũng không bao giờ được 8.0.

Lên đại học, các môn cận lâm sàng như Dược lý, Sinh hóa, Sinh học, và mấy môn dớ dẩn như Triết, Lịch sử Đảng, Logic học, Giáo dục học là những môn kéo điểm tổng kết của tôi đi xuống. Tôi đa phần được 7 những môn này. Trừ những lần nào trả bài thi miệng (oral exam thì còn được 8). Cái sự học ở Trường Y Việt Nam thật kinh khủng, toàn phải thuộc vẹt, không thì đừng mơ được điểm cao. Ngày xưa tôi học lý thuyết các môn Nội Ngoại Sản Nhi khá điêu luyện. Hầu như đạt 9/10 khi thi viết những môn này (9 là điểm cao nhất có thể đạt được lúc ấy). Nhưng cái sự học để được 9 phải nói là rất cực. Các bạn có thể không tưởng tượng được tôi học như thế nào. Sau khi nghe giảng về, tôi thường viết sẵn bài để học thi dựa trên nội dung từ sách giáo khoa và bài giảng; sau đó học thuộc từng chữ và từng câu trong từng bài ấy. Khi vào phòng thi, tôi chỉ việc cắm đầu cắm cổ mà viết ra với một lối trình bày hết sức đẹp và rõ ràng. Nếu không thuộc vẹt, đừng hòng mơ đủ thời gian trình bày. Phải nói là mỗi lần bước ra khỏi phòng thi là một lần kiệt sức và đôi bàn tay mỏi rã rời vì viết bài. Tôi ra khỏi trường Y với chỉ duy nhất 2 điểm 6 và điểm tổng kết trên 8.0 – phải nói là một bảng điểm đẹp và vô cùng hiếm hoi với sinh viên trường Y thời ấy. Tôi chả dám cho rằng tôi giỏi hơn một số bạn có điểm thấp hơn tôi. Nhưng phải nói rằng vì cái bảng điểm tổng kết đẹp mà tôi có nhiều măy mắn khi đi xin học bổng lẫn xin việc.

Nhưng 8.0 khi quy ra điểm A B C của thế giới, cụ thể như của Mỹ, mình cũng chỉ được tương đương 3.5/4; tức là hơn B+ 1 chút. Thế nên ngày xưa, khi đi xin học bổng, tôi còn phải gửi kèm cả giấy khen, rồi nói rõ cái ranking của mình trong khóa (trong bảng điểm của trường không hề sếp rank), rồi xin IIE cái thư giải thích cách cho điểm của VN để họ hiểu là tại sao mình lại chỉ được 8.0 và cái điểm 8.0 ấy thực ra nó giá trị như thế nào ở VN. Hầu hết các nước phát triển, họ không quan tâm đến cái bằng; người ta không xếp loại bằng; người ta chỉ nhìn vào cái bảng điểm xem điểm tổng kết (GPA). Không phải Tây thì không coi trọng điểm đâu nhá. Điểm thấp ở Tây thì đừng hy vọng học tiếp ở những ngành cạnh tranh hay những trường tăm tiếng hay xin học bổng.

Dông dài một chút, giờ xin quay sang chuyện điểm đại học ở VN hiện nay. Tôi cứ tưởng mọi sự đã thay đổi nhưng hôm Tết nói chuyện với đứa cháu vừa học xong kỳ I của 1 Đại học ở Hà Nội. Cháu nói bây giờ trường cũng tính điểm theo tín chỉ và chuyển điểm từ hệ Việt Nam sang hệ Mỹ, tối đa là 4. (Tiến bộ ghê). Cháu bảo điểm của bạn cao nhất lớp là 3.7. Một khoa 80 sinh viên mà chỉ được 1 bạn 3.7, tương đương với A – (A minus) thì thật là thảm họa. Tôi hỏi điểm của cháu, nhiều môn của nó cũng được trên 8.0 nhưng có môn logic thấp tịt nên khi quy ra điểm Tây thì môn ấy nó chỉ được 2.7, so với Mỹ có nghĩa là môn ấy nó gần trượt.

Theo tôi, THẦY TA cho điểm thấp là vì:

1. Các thầy vẫn ngầm định 8.0 là loại giỏi và vì vậy chỉ cho những em nào suất sắc điểm 8 – mốc cao nhất. Thang điểm là 10 nhưng hiếm ai được 10, đặc biệt những môn xã hội, những môn không liên quan đến tính toán, đáp số. Một khi các thầy đã có ý định tính điểm theo tín chỉ và convert điểm của các em sang hệ của Mỹ thì phải xem GS tây họ cho điểm thế nào chứ? Điều nữa, Tây họ không để ý đến cái Bằng (diploma) xếp loại nào, họ cần cái bảng điểm ạ.

2. Cách ra bài thi vẫn theo dạng bắt SV học thuộc, tra tấn SV. Thời đại của thư viện, của sách, của internet mà đi bắt SV học thuộc là làm răng? Không ai ra trường phải nhờ đến kiến thức học thuộc từ đại học. Làm gì có ai có khả năng nhớ mọi thứ trong đầu? Có ai cấm mình đi làm thì không được giở sách ra xem lại, học lại đâu – mày thích làm gì thì làm miễn là mày làm được việc. Làm sao mà phải bắt SV làm bài thi theo kiểu viết đầy kín 8 trang giấy sau 2h đồng hồ? Rồi khi chấm điểm thì trừ cả điểm trình bày, chữ xấu của SV.

Tôi đã từng viết trong loạt bài du học của mình là không có học ở đâu khổ như ở VN; sự học ở VN đày ải và làm SV ngu đần. Học ở Tây có cái khó riêng. Nhưng mình không phải thuộc vẹt, không phải cắm đầu vào viết bài thi đến mỏi rời rã tay, không bao giờ lo thiếu giờ thi, khi thi thì chỉ cần viết đầu dòng hoặc viết đoạn ngắn hoặc trắc nghiệm, chỉ cần hiểu và nắm ý chính, không ai trừ điểm trình bày của mình, không phải học thuộc công thức mà được thầy phát sẵn khi vào phòng thi, 30-40% điểm của môn là từ bài tập về nhà, bài thi cũng có thể được làm luôn tại nhà. Mấu chốt, nếu chăm chỉ học thì điểm A (4.0) là điều chắc chắn. Những em cần điểm cao để vào trường Y hoặc Harvard hoàn toàn có cơ hội chỉ cần các em học (ở ta thì điều này không đúng, đặc biệt là với một số môn dớ dẩn, củ chuối). Điểm thấp, giáo sư còn gọi lên hỏi han và cho học lại, thi lại. Cái đời làm TA của tôi, tôi toàn phải bới ý của SV ra để cho điểm, đảm bảo nguyên tắc: everyone is happy. Có ông bác sĩ nào khi ra trường phải nhớ mấy cái công thức acid amine, phải nhớ công thức thuốc? Sách tham khảo đầy ra. Có nhà nghiên cứu nào phải nhớ những công thức tính cỡ mẫu dài loằng ngoằng? Mọi thứ ở ở sách, internet. Cần thì mở ra xem hoặc google phát. Cái chúng ta cần là kiến thức tổng quát, hiểu vấn đề, và biết công thức nào, nhóm nào, cái gì sẽ được sử dụng.

Túm lại, TƯ DUY của các thầy ở VN vẫn rất lạc hậu, cổ hủ, không chịu thay đổi, không chịu nhìn ra thế giới. Điều nữa, cho điểm thấp sẽ khiến SV VN vô cùng thiệt thòi khi xin học bổng, sẽ rất khó cho các em cạnh tranh với sinh viên thế giới mặc dù SV ta không hề dốt (các thầy tự hạ bệ sinh viên của mình xuống). Một lớp học 80 em ở Mỹ thì bét cũng phải có 30% điểm A. Còn lại cũng là A- và B+, B. Chỉ có em nào chơi và không biết gì thì mới có nguy cơ trượt. Điều cuối cùng, làm sao mà bắt tội sinh viên học vẹt? Trước khi bắt chúng học thuộc cái gì đó thì làm ơn các thầy hãy tự hỏi: học thuộc để làm gì; học thuộc có giúp được nghề nghiệp của các em không? Hãy cho chúng làm bài tập về nhà. Thi ở nhà. Làm bài thi trắc nghiệm hoặc thi trả lời ngắn, cần hiểu thôi. Đừng ra oai với SV bằng cách cho điểm ky bo và man rợ, hãy cho điểm tối đa là 10 (vì thang điểm của chúng ta là 10) chứ không phải là 8.

Please, let’s make our life easier.

Bài liên quan:

Website các trường đại học của VN.

Cần chấm dứt công khai điểm của học sinh.

Need some heat (18 years old and less are not allowed to view)

It has been a long, tired and exhausted week. Need some heat.

Model Carolyne Murphy with shirtless young men.

More can be found at Huffpost or V magazine.

Người Mỹ thích nước nào?

Viện Gallup vừa công bố kết quả một điều tra cho thấy các nước được người Mỹ ưa thích (favor) lần lượt là: Canada, Anh, Đức, Nhật, Israel (xem toàn danh sách ở dưới). Hai mươi nước có ảnh hưởng quan trọng đến chính sách đối ngoại của Mỹ và có tần suất xuất hiện nhiều trên truyền thông của nước này được đưa vào câu hỏi. Tỉ lệ không thích Trung Quốc vẫn cao hơn tỉ lệ thích.

Việc Canada đứng vị trí đầu thật dễ hiểu và phản ánh chính xác những gì đang diễn ra tại 2 nước này. 90% dân Canda sống dọc biên giới với Mỹ, xem các kênh truyền hình của Mỹ. Ngược lại, ca sĩ, diễn viên, nhà báo Canada làm việc tại Mỹ cũng nhiều. Đi lại giữa 2 nước này cũng dễ dàng và thuận tiện. Canada là nơi cung cấp nhiên liệu chủ yếu cho Mỹ và Mỹ cũng đứng đầu các nước xuất khẩu vào Canada. Cứ xem những gì diễn ra tại Thế vận hội mùa đông ở Canada thì sẽ thấy đài NBC vui mừng khi Canada đạt huy chương chả kém gì khi Mỹ đạt huy chương.



Tuy nhiên anh hàng xóm phía Nam của Mỹ là Mexico thì chịu số phận hẩm hiu hơn. Tỉ lệ không thích người Mexico tăng lên trong những năm qua. Nguyên do là vì nước này còn nghèo và số lượng người nhập cư trái phép vào Mỹ vẫn không ngừng tăng. Ước tính số người Mexico sống bất hợp pháp tại Mỹ là 12 triệu. Mexico cũng là nơi tuồn hàng ma túy vào Mỹ nhiều nhất.



Tỉ lệ thích/ không thích người Nga dao động. Tăng sau khi Liên Xô tan rã nhưng giảm sau khi Putin lên nắm quyền.



Một điều đáng chú ý là sự thích/không thích này thay đổi theo độ tuổi và xu hướng chính trị. Tỉ lệ favor trong nhóm người trẻ/ phe Dân chủ nhìn chung cao hơn người già/ phe Cộng hòa, đặc biệt với các nước như Nga, Trung Quốc, Mexico - phản anh xu thế cởi mở trong lớp trẻ.

Nấu ăn

Năm 2007 và 2008, mình sản xuất được 1 lô những bài Tản mạn du học. Bây giờ đọc lại thấy có những chỗ nên viết lại tí chút. Nhưng thôi, kệ nó thế. Có nhiều cái hay của cuộc sống du học và cuộc sống một mình, trong đó rèn được sự độc lập, đảm đang là điều mà mình tâm đắc nhất. Dưới đây là những món ăn mình thường làm, hậu quả của việc sống 1 mình, đa phần là tự tạo và quan sát, không hề theo sách vở nào hết.

1. Nem (chả giò). Món này mình cuốn không được đẹp nhưng làm nhân rất ngon nên lúc nào cũng được khen. Thường mình cho đủ miến, mộc nhĩ, hành, nấm hương, trứng, 1 ít dầu oyster vào với thịt heo băm để khử mùi hôi, ướp trước khoảng vài tiếng đồng hồ trước khi cuốn. Sau một hồi pha chế, mình cũng đã tạo được vị nước chấm khá ngon rồi.

2. Bún thịt nướng. Món này chỉ khó ở việc chọn thịt ba chỉ và ướp thôi. Mình cho 1 chút dầu ăn, 1 ít soy sauce cho có màu, và đập 1 quả trứng vào trộn với những lát thịt để thịt khỏi bị khô khi nướng.

3. Măng ninh sườn. Mình có thể tự hào là làm món này cực ngon. Kinh nghiệm là luộc măng củ khô thật kỹ, khoảng vài h đồng hồ, sau đó đổ ra rửa sạch, cắt khúc vừa ăn. Sườn ninh nhỏ lửa nhiều tiếng trước, cho thêm vài củ khoai tây vào đánh nhuyễn để nước hơi sánh. Cho thêm mấy lát nấm hương cho nước có mùi thơm. Đun nhỏ lửa, càng lâu càng ngon.

4. Súp khoai tây. Món này thì đơn giản, chắc ai cũng làm được. Luộc gà thật kỹ lấy nước, tước lấy thịt rồi bỏ xương đi. Carrot và khoai tây sắt nhỏ cho vào rồi đun nhỏ lửa đến khi khoai tây dừ thì cho thịt gà đã xé vào.

5. Tôm xào bơ. Mua tôm loại to, xẻ ở giữa, còn nguyên vỏ. Cho tôm ướp với mấy lát hành, hạt tiêu, một ít dầu oyster, vài lát ớt cay, vắt một ít chanh vào, trộn đều rồi ướp khoảng 1 giờ hoặc hơn. Đun nóng chảo, cho bơ vào, đợi đến lúc chảy hết thì đổ tôm vào đảo đều đến khi chín. Món này tự mình sáng tác ra nhưng ngon quá thể, mùi bơ lúc nào cũng thơm ngậy. Kèm thêm mấy lát chanh nếu bạn nào muốn tôm mềm hơn. Món này ăn riêng bằng tay vì phải bóc vỏ. Mình có đứa bạn nghiền seafood nên lúc nào làm món này nó cũng giãy lên khen ngon.

6. Rau hầm (steamed veg.). Sprout (loại cải bắp nhỏ xíu bằng ngón chân cái, chắc nịch), asparagus (măng tây), hành tây (loại tím), cà tím, dưa vàng bổ đôi hoặc sắt khúc. Tưới lên 1 ít dầu olive, một ít soy sauce, rắc thêm mấy hạt muối trộn đều rồi cho vào lò nướng hoặc nếu muốn nhanh thì cho vào cái chảo to, đổ 1 chút nước, đậy kín, rồi đun thật nhỏ lửa. Nếu có khách mà không muốn làm gì phức tạp thì chỉ cần đĩa rau hầm này, rồi cho miếng pizza vào lò nướng để ăn cùng nữa là xong. Món rau hầm này làm thì đơn giản, ăn rất ngon chứ không nhạt nhẽo như rau luộc của người Việt, và rất tác dụng cho những bạn cần giảm béo.

7. Chicken curry. Món này mình cứ mua curry của tụi Ấn độ về rồi học theo hướng dẫn của nó mà làm. Món này dùng đùi gà là ngon nhất. Bơ và sữa để làm cho nước thật sánh và thơm. Ăn với cơm.

8. Thịt bò xào đậu ván. Thịt bò ướp với tỏi và 1 ít dầu oyster. (dầu oyster khử mùi hôi của các loại thịt rất tốt mà lại không béo và gây ngán như dầu ăn). Sào vừa chín tới thì đổ ra. Cho tiếp đậu ván đã tước xạch vào, tưới lên ít soysauce, đảo lên cho đến lúc gần chín thì đổ thịt bò vào đảo đều đến chín. Món này được cái là nhanh gọn.

9. Bún măng vịt. Món này cũng đơn giản. Chỉ việc luộc vịt lên. Cho cổ, cánh, cẳng vào ninh tiếp. Thái thêm mấy miếng cà chua, cho măng tươi đã được luộc cho bớt đắng và cắt lát nhỏ vào đun nhỏ lửa. Hành tươi thái nhỏ cho vào khi ăn với bún. Thịt vịt luộc chấm với nước mắm gừng.

10. Hamburger. Món này thì quá đơn giản luôn (vì Tây không biết làm thứ phức tạp?) Mua một đống gia vị cần thiết để trong tủ lạnh. Chỉ cần chiên miếng burger lên rồi đặt vào bun là xong. Cho thêm ít xà lách bên cạnh nữa cho đỡ ngán.

11. Cá nấu măng hoặc dưa. Mua cá đã làm sạch về. Ướp chút tiêu, muối và chanh. Cho vô chảo rán cho chín qua. Dưa chua hoặc măng chua cắt nhỏ, một ít cà chua bổ đôi ba, một nắm ớt cay, vài quả me chua cho vào nồi , đổ nước vô, đun sôi rồi để nhỏ lửa cho me + ớt cay tan vị ra. Rồi thả cá vào đun nhỏ lửa. Nêm nếm cho vừa ăn. Nếu chưa đủ độ chua thì vắt tiếp chanh vào cho đến lúc thỏa mãn khẩu vị. Cho rau Thì là và rau Ngổ đã thái nhỏ lên trên cùng khi tắt bếp.

12. Gà xào sả ớt. Ngoài chợ có bán viên gia vị để làm món này. Nhưng mình thấy sử dụng viên này không ngon. Mình mua một bó sả tươi to đùng ngoài chợ về, thái cực nhỏ. Mua mấy quả ớt cay màu đỏ cũng thái nhỏ. Mua con gà chạy bộ, chặt miếng vừa, đừng bé quá. Cho tất cả vào một cái chậu/bát to, rắc muối lên, vắt một ít chanh lên rồi bóp, trộn cho thật đều. Để khoảng 1 vài h rồi cho vào nồi đun nhỏ lửa. Thường mỡ gà sẽ ra nên không cần phải cho nước vào. Nếu khô quá thì cho thêm tí nước. Đun nhỏ lửa, thật kỹ.

Washington National Cathedral

Hôm nay đi thăm được Nhà thờ Quốc gia ở Washington DC. Đây là nhà thờ lớn thứ 2 ở Mỹ (sau Nhà thờ Thánh John ở đại lộ 110W, Thành phố New York) và là tòa nhà cao thứ 3 ở Washington sau Tòa thánh quốc gia (National Shrine, nằm trong khuôn viên Đại học Catholic) và Tòa bưu điện cổ (The Old Post Office). Nhà thờ được xây dựng từ năm 1907 theo kiến trúc Gothic và thực sự hoàn thành vào năm 1990. Những chi tiết hoa văn của tòa nhà rất đẹp. Trên mỗi cánh cửa, khung cửa, hành lang, thánh đường, các chóp, cạnh là tượng nhỏ và những hình khắc, trạm rất kỳ công. Điểm nổi bật là tòa nhà được xây trên 1 khu đồi cao nên bạn có thể quan sát được nhà thờ từ nhiều góc của thành phố. Nhưng ấn tượng nhất là khi bạn đứng ở chính khu đồi này, bạn sẽ nhìn thấy nhiều phần thành phố ở phía thấp hơn. Và khi trèo lên những tháp cao, bạn sẽ thấy toàn thành phố, một quang cảnh tuyệt đẹp, đài tưởng niệm Washington sẽ như trong tầm tay với và mênh mông phía xa là dòng sông Potomac uốn lượn. Nhà thờ chỉ cho phép du khách trèo lên đỉnh cao nhất để ngắm cảnh 2 lần trong 1 năm, vào mùa thu và mùa xuân.

Nhà thờ gồm 4 cánh (Wing) Đông Tây Nam Bắc, nhìn đều đẹp hùng vĩ, nhưng tôi không lấy được toàn cảnh nên xin được chia sẻ từng phần nhỏ.









Nhìn cận cảnh một vòm cửa, có vô số những tượng nhỏ




Trên 1 khung cửa sắt

Trong thánh đường. Vì đang chuẩn bị cho khách vào nghe hòa nhạc
nên tôi không thể chụp được nhiều hình trong thánh đường này

Đang chuẩn bị cho buổi hòa nhạc
(nhà thờ này có 1 dàn nhạc–choir)

Những hàng cây bên ngoài nhà thờ đã bắt đầu đâm chồi

Lời khuyên cho phỏng vấn

Tôi đã từng bị phỏng vấn xin việc/đi học nhiều lần và cũng có dịp được phỏng vấn người khác hay tham gia vào một số thảo luận liên quan đến việc lựa chọn ứng viên. Tôi có một số nhận xét và kinh nghiệm cá nhân muốn chia sẻ.

1. Nếu có thể lựa chọn thì cố gắng có 1 cuộc phỏng vấn trực diện (face to face). Tôi thường có kết quả tốt khi bị phỏng vấn face to face. Rất khó có được cái gọi là “human contact” khi phỏng vấn qua điện thoại. Phỏng vấn qua điện thoại cũng khó hơn cho những người dùng ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ.

2. Chỉ cần 2 phút đầu tiên là đủ để đánh giá bạn là ứng viên tiềm năng hay không. Nếu bạn bị mất điểm ở 2 phút đầu thì nguy cơ tất cả những gì bạn nói sau đó sẽ là vô ích. Nói vậy để thấy rằng bạn cần ăn mặc tử tế (khái niệm mặc tử tế này cũng phức tạp lắm đây, các bạn không nhất thiết phải mặc như 1 ngôi sao hay mặc những thứ sang trọng đến mức lố bịch, nhưng cũng không được quá tuềnh toàng; tiêu chí của tôi là: simple and elegant), mồm miệng thơm tho, phong thái tự tin (nhưng không arrogant), ngồi thẳng người, nhớ nhìn thẳng vào mắt những người đối diện, mỉm cười khi cần thiết.

3. Đừng coi phỏng vấn là việc bạn bị hỏi và có nhiệm vụ trả lời. Hãy coi đó là một cuộc trò chuyện. Nhớ là đừng trả lời quá dài (hình như lan man là căn bệnh mạn tính của người Việt). Trả lời ngắn gọn và thẳng vào câu hỏi. Nếu họ cần biết gì thêm, họ sẽ hỏi tiếp. Tôi rút ra 1 điều là người phỏng vấn thường thích nói nhiều về cơ quan họ và về những gì họ đang làm thành ra tôi thấy việc mình chuyển sang làm một người biết lắng nghe, biết gợi ý để họ nói về họ, có lợi hơn là việc tôi nói nhiều về bản thân mình.

4. Trả lời một cách tự tin. Chú ý cách dùng động từ. Không dùng những động từ mơ hồ hay không chắc chắn.

5. Chú ý cách dùng câu chữ. Dù phỏng vấn là một cuộc nói chuyện, các bạn cũng không nên à ê theo kiểu văn nói. Nếu bạn nào quan tâm đến chính trị Mỹ chắc còn nhớ việc bà Caroline Kennedy có cuộc phỏng vấn trong đó bà cứ à ê những câu dạng ‘you know”. Cuối cùng thì bà bị chỉ trích là một người kém cỏi và buộc phải từ bỏ việc tranh chiếc ghế Thượng nghĩ sĩ của bà Hillary để lại. Tôi mà phỏng vấn ai mà dùng tới 3 từ “you know” trong cả buổi thì chắc chắn tôi sẽ đánh trượt.

6. Hãy tỏ ra mình là một người khiêm tốn và sẵn sàng học hỏi. Điều này rất quan trọng vì không ai biết tất cả. Quan trọng là bạn phải cho người phỏng vấn thấy mình sẵn sàng học và có tiềm năng để học được. Cũng cần thể hiện mình là một người có tính cách ấn tượng, hài hòa (nice personality). Nếu phải lựa chọn giữa một người có tính cách ấn tượng nhưng chuyên môn hơi kém và một người có chuyên môn tốt nhưng không có nice personality thì chắc chắn tôi sẽ chọn người đầu tiên và đào tạo thêm. Lựa chọn một người có tính cách kiêu căng hay hơi kỳ quặc vào tổ chức, bất biết người này giỏi thế nào, sẽ là một thảm họa.

7. Đừng đi phỏng vấn với tâm thế mình phải đạt được cái job này. Kinh nghiệm của tôi là khi nào thật thà, thoải mái trong phỏng vấn, coi đó như một cuộc trò chuyện và tìm hiểu về nhau thì lại được nhận việc. Cách đây gần năm, khi đang còn là SV, tôi có 1 cuộc phỏng vấn qua điện thoại. Trước phỏng vấn tôi đã đoán mình sẽ bị hơi over qualified. Nhưng chúng tôi có 1 cuộc trò chuyện rất thú vị và tôi nói rõ tôi đang cần việc. Sau vài tháng, tôi nhận được email từ họ nói rằng họ sẽ có khả năng có 1 vị trí phù hợp hơn và đề nghị tôi thi và chuẩn bị những thủ tục cần thiết. Những ngày cuối năm vừa rồi tôi nhận được lời mời nhưng vì tôi đã nhận việc khác nên từ chối.

8. Tuy nhiên các bạn nên nhớ rằng phỏng vấn là một quy trình đầy bias và mang tính chủ quản (subjective). Giả sử có 5 người phỏng vấn bạn, họ có thể không đưa ra nhận xét thống nhất về bạn. Thế cho nên dù bạn có hài lòng với cuộc phỏng vấn như thế nào thì cũng hãy chuẩn bị tư thế rằng mình có thể bị out. Và nên nhớ, luôn gửi 1 email cảm ơn trong vòng 24h sau phỏng vấn. Điều này rất quan trọng để nhà tuyển dụng biết rằng bạn quan tâm đến công việc. Nếu có vài ứng viên ngang ngửa nhau mà có 1 ứng viên có thư cảm ơn thì chắc chắn tôi sẽ cho người này việc.

Lời khuyên cho bài luận xin học sau đại học

Tôi được khá nhiều bạn nhờ sửa giùm bài luận (statement of purpose) xin học bổng hoặc xin học (admission) sau đại học và rút ra một số nhược điểm chung mà các bạn hay mắc phải. Tôi muốn viết ra đây để các bạn tham khảo và để tôi tránh phải đưa ra những lời khuyên tương tự. Thực ra, tôi cũng từng trải qua giai đoạn như các bạn bây giờ. Nếu nhìn lại những gì tôi viết trước đây, tôi cũng sẽ không hài lòng, thậm chí không hiểu sao mình lại viết ra cả những ý rất ngớ ngẩn.

1. Nhầm giữa bài luận xin học đại học và sau đại học. Với bài luận sau đại học, các bạn không chọn một topic nào đó để viết mà các bạn tập trung mô tả lịch sử bản thân, nghề nghiệp, điểm mạnh, tại sao các bạn xác định học tiếp, mục tiêu học tập và mục tiêu nghề nghiệp là gì.

2. Mơ hồ về mục tiêu học tập (study objectives). Các bạn nên nhớ mục tiêu học tập là những kiến thức và kỹ năng mà các bạn muốn đạt được trong thời gian học. Mục tiêu phải là những thứ đo đếm được trong 1 khoảng thời gian nhất định vì vậy các bạn không nên viết những thứ chung chung. (Goals là những cái chung, objectives là những cái cụ thể để đạt được goals). Không hiểu rõ mục tiêu học tập tức là các bạn chưa xác định được mình thực sự cần gì. Đôi khi, các bạn nên vào website của khoa/ngành mình học để xem họ có những khóa học cụ thể gì và những kiến thức cụ thể nào mà các bạn có thể đạt được để viết mục tiêu học tập cho xát. Một bài luận chỉ cần vài mục tiêu học tập chính là đủ.

3. Với các bài luận cho bậc Cao học, các bạn không nhất thiết phải có chủ đề nghiên cứu. (Hai năm cao học thường không đủ để một sinh viên có đủ kiến thức và thời gian làm nghiên cứu. Nếu có làm đề tài cũng thường là những đề tài rất đơn giản). Với bậc học Tiến sĩ, các bạn cần có mục tiêu nghiên cứu và lĩnh vực nghiên cứu, càng hẹp càng tốt.

4. Tư duy lộn xộn, ngùng ngoằng. Cái này đa phần các bạn mắc phải. Các bạn viết quá tham, quá dài, và đưa cả những thứ không đủ "nặng ký" vào bài luận. Các bạn chỉ nên chọn những kinh nghiệm hay những thành công nào quan trọng và có liên quan đến lĩnh vực học để phân tích.

5. Hành văn chưa chuẩn, cẩu thả. Các bạn không viết đúng văn bản viết, dùng nhiều trạng ngữ và những câu cảm thán thừa. Các bạn cũng hay dùng các từ “extreme” làm cho bài luận trở nên xáo.

Vài lời khuyên:

1 . Nên viết bài luận từ trước khi phải nộp hồ sơ 6 tháng đến 1 năm. Như vậy các bạn sẽ có thời gian để sửa lại. Sau một vài tháng đọc lại, các bạn sẽ dễ nhận ra những lỗi viết của mình hơn. Khi bắt đầu viết, nên phác thảo một cái sườn trước để tránh việc tư duy lộn xộn.

2. Bài luận nên có những nét riêng, đặc thù của bản thân, không nên nhặt ý từ người khác. Các bạn nên nhớ rằng giáo sư họ phải đọc rất nhiều bài luận nên các bạn cần làm cho bài luận của mình đặc biệt, ngắn gọn, cụ thể và đúng văn phong trang trọng (formal). Chú ý nguyên tắc viết của 1 đoạn văn, phải có câu chủ đề, câu phụ trợ, và tóm lại. Không được đưa ra 1 ý rồi để đó vì người đọc sẽ không hiểu các bạn định nói gì. (Các bạn sẽ hiểu ý của các bạn, nhưng người khác sẽ không hiểu hoặc hiểu sai nếu các bạn không biết viết).

3. Các bạn nên dùng động từ nói rõ các bạn cần gì, muốn gì. Không nên dùng động từ dạng: tôi nghĩ là, tôi tin là, tôi hy vọng là, tôi quan tâm đến, etc. Đa phần các bạn đều mắc lỗi dùng tiếng Anh: rất Việt, dài lòng thòng, và thừa vô số từ và câu không cần thiết. Các bạn nên nhờ người có tiếng Anh tốt, hoặc người nói tiếng Anh gốc sửa lại. Đừng nên quá chủ quan tin vào tiếng Anh của mình nếu như các bạn chưa giao tiếp với người bản xứ nhiều.

4. Tránh những đoạn dông dài, không cần thiết, kiểu như: tôi sẽ làm đa dạng văn hóa cho trường, đem đến cơ hội hợp tác, tiếng tăm nọ kia. Các bạn không phải viết ra điều này, giáo sư họ thừa hiểu. Hơn nữa, các bạn cũng không phải là người Việt hay Á duy nhất nộp hồ sơ. Cái người ta cần biết là kiến thức, mục tiêu nghề nghiệp, khả năng, đam mê, và những điểm quan trọng khác ở mỗi ứng viên.

5. Khi các bạn đã có học bổng từ 1 cơ quan nào đó, hoặc tự bỏ tiền ra học, hoặc trường các bạn định học không quá khó vào, việc xin admission sẽ không khó khăn và vì vậy bài luận cũng không quá quan trọng. Tuy nhiên, nếu các bạn dự định xin học bổng, hay nộp hồ sơ vào những trường “xịn” thì nhất thiết các bạn phải có 1 bài luận nổi bật kèm theo bảng điểm tổng kết cao, 1 CV đẹp, và những thư giới thiệu ấn tượng vì đây là một cuộc cạnh tranh vô cùng khốc liệt.

6. Tôi đã từng khuyên, góp ý, sửa be bét bài của một số bạn. Nhưng nhiều bạn vẫn quá tự tin vào bản thân, không chịu sửa, và cuối cùng thì “tạch”. Các bạn phải luôn nhớ rằng có rất nhiều người giỏi hơn mình để phải cố gắng hết sức cho một bộ hồ sơ thật đẹp.

7. Kiên trì. Mỗi lần thất bại là một lần học được những điều bổ ích. Thua keo này, bày keo khác. Nếu các bạn có những mục tiêu và kiên định theo đuổi thì các bạn sẽ đạt được chúng.

Lại cái màng trinh

Nhà báo dùng từ ngữ đầy đe dọa và thiếu chọn lọc thế này (in đậm, đỏ bên dưới) thì chắc sẽ còn nhiều vụ giết người tương tự và nhiều cô gái Việt còn khổ vì cái màng trinh bẩn thỉu.

"Số phận cô gái dân tộc Thái - Hà Thị Ngọc, năm nay 24 tuổi, quê ở xã Thượng Ninh, Như Xuân, Thanh Hoá - là câu chuyện buồn về hậu quả của việc không biết giữ mình trước khi trở thành vợ kẻ dâm ác."

Đọc toàn bài trên Vietnamnet.

*************

Tôi có bàn đôi dòng về chủ đề này cách đây đã lâu, xin được post lại.

Bất bình đẳng giới nhìn từ chữ trinh.

Lướt qua tờ báo với những luận bàn về chữ "trinh" của người phụ nữ Việt Nam, mình không khỏi băn khoăn, băn khoăn không biết đến bao giờ người phụ nữ Việt Nam mới ngẩng mặt lên được cho gần bằng đàn ông (ở đây mình chỉ dám nói "gần" thôi). Khái niệm bình đẳng ở đây không có nghĩa là mọi thứ được chia đều một cách thô thiển và mình cũng không bao giờ nghĩ rằng người phụ nữ Việt Nam đi đòi cái quyền này. Nhưng cách hiểu và áp đặt chữ "trinh" lên người con gái Việt đã vi phạm trắng trợn quyền tối thiểu của người phụ nữ. Và khi nào người ta còn áp đặt cái nghĩa vụ bảo tồn một cái màng giải phẫu- một cái màng mà theo mình là khiếm khuyết của chúa trời, thì người phụ nữ sẽ tiếp tục bị đối xử bất công.

Mình phản đối việc áp đặt khái niệm trinh tiết theo cách hiểu của đại đa số người Việt hiện nay, còn tồn tại màng trinh về mặt giải phẫu, là vì:

Thứ nhất, còn trinh không có nghĩa là người này chưa quan hệ tình dục. Còn trinh cũng không hề đảm bảo rằng 2 người sẽ có một cuộc sống hôn nhân hạnh phúc hay có sự hài hòa về tình dục.

Thứ hai, chữ trinh được áp đặt một cách thiếu công bằng. Người ta thường chỉ áp đặt khái niệm trinh tiết lên người phụ nữ. Người phụ nữ giữ gìn mấy chục năm trời cái màng trinh cho một ông chồng mất trinh. Đàn ông cần chữ trinh kia chỉ để thỏa mãn thói ích kỷ thôi chứ chắc chắn anh ta có đốt đèn giữa ban ngày cũng không thể tìm ra sự khác biệt.

Thứ ba, không có một nghiên cứu nào chỉ ra rằng việc ân ái với một người còn trinh đem đến khoái cảm hơn so với một người không còn trinh. Trên thực tế, một cái âm đạo đã trải qua quan hệ TD không hề khác một cái âm đạo chưa trải qua quan hệ. Và good sex là gì? Hầu hết các nghiên cứu chỉ ra đó là sex trong một mối quan hệ có hiểu biết, có chia sẻ về mong muốn và đam mê.

Thứ tư, bên cạnh việc có một tỉ lệ nhỏ những người sinh ra không có màng trinh hay vô tình làm rách màng trinh, việc áp đặt kia luôn gây nhiều tác hại hơn là lợi ích. Người con gái tự dưng bị ràng buộc vào một trách nhiệm phi lý và không cần thiết, là cái cớ để cho những người đàn ông hành hạ và tra tấn về mặt tinh thần lẫn thể xác người vợ nào không còn cái "màng" ấy trong ngày cưới, và là nguyên nhân tan vỡ nhiều hạnh phúc một cách oan uổng.

Thứ năm, theo cái nhìn của khoa học thì lần đầu quan hệ thưởng chảy máu, mất vệ sinh, phải cố tránh không làm đau bạn tình. Vì điều này, đàn ông phương Tây không thích phụ nữ chưa có kinh nghiệm tình dục. Các cô gái Tây nhiều khi phải đến nhờ bạn thân của mình phá trinh trước khi có quan hệ tình dục với người yêu để không bị xấu hổ là mình thiếu kinh nghiệm. Ngược lại, đàn ông ta thích sự nhày nhụa mất vệ sinh do bị di truyền cái nhận thức lạc hậu và sai.

Quay lại với cái nhìn của đàn ông Việt Nam về chữ trinh. Một ông thầy dậy giải phẫu ở trường Y Hà Nội phát biểu một câu xanh rờn trước cả lớp học: "Phụ nữ rất độc ác, và vì độc ác nên họ phải chịu một cái vía nặng nề (đàn ông có 7 vía còn đàn bà 9 vía), hàng tháng họ phải chịu sự tra tấn của kinh nguyệt, và đặc biệt họ không bao giờ có thể ăn vụng (ý nói nếu họ mất trinh thì sẽ không giấu được)". Con trai cả lớp cười rầm rầm khoái chí, các bạn gái thì cắm mặt xuống bàn không biết nói gì. Nhưng đây là chuyện cách đây cũng cả gần chục năm.

Các chàng trai hiện đại, mà là những anh chàng có học ngày ngày lướt web nghĩ gì? (Từ đây các bác có thể tự suy ra cho những anh chàng ở quê). Nào là tôi không thể chấp nhận việc vợ mình không còn trinh; có anh vẫn bỏ vợ dù vợ nói rằng cô ta bị tai nạn rách mất cái ấy; anh hiện đại hơn thì cho rằng trinh không quan trọng nhưng người vợ mất trinh chắc chắn sẽ nhớ đến mối tình cũ, như vậy thì dại gì đi với một cô không toàn tâm toàn ý; anh thì cho rằng có thể tha thứ nếu người vợ không dấu diếm và hứa sẽ quên. Chỉ qua ngôn từ đã thấy rõ sự phân biệt đối xử và thấy người đàn ông ở ta thật lắm quyền uy.

Trớ trêu thay, các cô gái cũng tự cho rằng cái màng ấy là cái "ngàn vàng", cần biết chọn người mà dâng hiến. Thưa bạn, tình yêu nào cũng đẹp và sự dâng hiến nào cũng là đẹp hết. Tình dục cũng là một nhu cầu rất người, rất đẹp, và đem lại thỏa mãn cho cả đàn ông lẫn đàn bà. Ai dám chắc người chồng mà bạn dâng hiến cái trinh trân trọng cái trinh ấy, ai dám chắc anh ta không ngủ với gái làng chơi mỗi khi có dịp. Vậy thì hãy tự cho mình quyền định đoạt cái "màng" ấy. Đừng tự cầm tù mình.

Có chàng hiện đại nữa thì cho rằng một lần mất trinh còn có thể chấp nhận được chứ sống thử thì không. Thật tức cười, không thể coi những cặp tình nhân sống với nhau không hôn thú là sống thử. (Khái niệm sống thử chỉ tồn tại ở VN và 2 chữ này bị kỳ thị đến tệ hại). Hôn nhân là một việc hệ trọng và vì vậy bước chung sống để khám phá, hiểu nhau, rồi đi đến quyết định hôn nhân hay chia tay là điều rất cần thiết. Đừng nên mò mẫm, đoán về nhau, rồi sau đêm tân hôn mới ngã ngửa ra rằng chúng ta không nên thuộc về nhau.

Viết những dòng này vì mình muốn nhắc đến một thực tế là đừng hy vọng xóa bỏ bất bình đẳng giới một ngày nào chữ "trinh" kia còn treo lủng lẳng trên đầu người con gái Việt. Những nhà hoạt động vì quyền và quyền sức khỏe sinh sản cũng không nên bỏ quên nhiệm vụ thay đổi nhận thức của xã hội về chữ "trinh" này.

12.2007

Tết và tuyết

Tết năm nay của tôi là thứ 6 đi ăn với bạn, thứ 7 đi ăn với bạn, chủ nhật đi chùa rồi đi trượt tuyết ở Capitol Hill. Tòa nhà Capitol (tòa nhà quốc hội Mỹ) được xây trên một quả đồi, 2 bên hông dốc thẳng xuống tạo nên 2 sườn thoải lý tưởng để người lớn trẻ con ra đây trượt tuyết trong suốt tuần qua. Ngộ nhất là nhìn bọn trẻ con, chúng buộc thành từng đoàn trượt từ trên sườn đồi xuống như những con rắn. Người lớn có cái hay là cân nặng hơn nên tốc độ trượt xuống nhanh hơn của trẻ con rất nhiều. Nhiều lúc sợ văng sang phía bên kia của đường vì tốc độ lao xuống ngày càng tăng nhanh khi xuống chân đồi. Lần đầu tiên trong đời nghịch tuyết và thấy thật tuyệt vời. Hóa ra cái Tết này thực ra lại là cái Tết rất fun của mình. Cũng hiểu hơn vì sao nhiều người khoái đi trượt tuyết. Cái cảm giác mình được nâng nâng bay lên thật khó tả.

Mấy tối rồi ngồi xem Thế vận hội mùa đông ở Vancouver, Canada (trên TV). Thế vận hội Mùa Đông không có nhiều huy chương nhưng phải nói là mọi bộ huy chương của nó đều quý giá. Môn nào xem cũng hấp dẫn và đầy tính nghệ thuật. Kèm theo chút mạo hiểm của việc đi trên tuyết, trên đồi, và những cú nhẩy thót tim làm cho người xem càng bị cuốn hút.

Vừa xem xong trượt băng nghệ thuật đôi (pair figure skating). Thế là chấm dứt sự thống trị của Nga ở giải này. Nga đạt 12 huy chương vàng ở 12 thế vận hội mùa đông liền nhưng năm nay Trung Quốc đã nhảy lên chiếm luôn cả vàng lẫn bạc. Cặp của Đức – tửng 2 lần vô địch giải trượt băng thế giới về 3. Cặp của Nga về 4. Không thể chối cãi được sự tuyệt vời của 2 cặp Trung Quốc – họ đã tạo ra một dấu ấn rất riêng ở một đẳng cấp rất khác. Khi đứng trước nghệ thuật và thể thao, khán giả thật công bằng. Mặc dù khán giả chủ yếu là dân Mỹ và Canada, họ đã cỗ vũ nhiệt liệt cho 2 đôi của Trung Quốc bởi 2 đôi này biểu diễn quá hoàn hảo. Trung Quốc đã chứng tỏ cho cả thế giới thấy vai trò đừng đầu của mình trong giải này– tương tự Trung Quốc cũng đã cho cả thế giới thấy vai trò thống trị của họ trong các môn thể dục dụng cụ.

Thế mới thấy câu có thực mới vực được đạo luôn đúng. Khi Nga mất vai trò đầu tầu trong kinh tế cũng là lúc họ mất vị thế trên đấu trường thể thao. Và Trung Quốc ngày càng khẳng định vị trí hàng đầu của họ.

Hiện nay Mỹ vẫn đang dẫn đầu trong bảng tổng sắp huy chương.