Tôi được khá nhiều bạn nhờ sửa giùm bài luận (statement of purpose) xin học bổng hoặc xin học (admission) sau đại học và rút ra một số nhược điểm chung mà các bạn hay mắc phải. Tôi muốn viết ra đây để các bạn tham khảo và để tôi tránh phải đưa ra những lời khuyên tương tự. Thực ra, tôi cũng từng trải qua giai đoạn như các bạn bây giờ. Nếu nhìn lại những gì tôi viết trước đây, tôi cũng sẽ không hài lòng, thậm chí không hiểu sao mình lại viết ra cả những ý rất ngớ ngẩn.
1. Nhầm giữa bài luận xin học đại học và sau đại học. Với bài luận sau đại học, các bạn không chọn một topic nào đó để viết mà các bạn tập trung mô tả lịch sử bản thân, nghề nghiệp, điểm mạnh, tại sao các bạn xác định học tiếp, mục tiêu học tập và mục tiêu nghề nghiệp là gì.
2. Mơ hồ về mục tiêu học tập (study objectives). Các bạn nên nhớ mục tiêu học tập là những kiến thức và kỹ năng mà các bạn muốn đạt được trong thời gian học. Mục tiêu phải là những thứ đo đếm được trong 1 khoảng thời gian nhất định vì vậy các bạn không nên viết những thứ chung chung. (Goals là những cái chung, objectives là những cái cụ thể để đạt được goals). Không hiểu rõ mục tiêu học tập tức là các bạn chưa xác định được mình thực sự cần gì. Đôi khi, các bạn nên vào website của khoa/ngành mình học để xem họ có những khóa học cụ thể gì và những kiến thức cụ thể nào mà các bạn có thể đạt được để viết mục tiêu học tập cho xát. Một bài luận chỉ cần vài mục tiêu học tập chính là đủ.
3. Với các bài luận cho bậc Cao học, các bạn không nhất thiết phải có chủ đề nghiên cứu. (Hai năm cao học thường không đủ để một sinh viên có đủ kiến thức và thời gian làm nghiên cứu. Nếu có làm đề tài cũng thường là những đề tài rất đơn giản). Với bậc học Tiến sĩ, các bạn cần có mục tiêu nghiên cứu và lĩnh vực nghiên cứu, càng hẹp càng tốt.
4. Tư duy lộn xộn, ngùng ngoằng. Cái này đa phần các bạn mắc phải. Các bạn viết quá tham, quá dài, và đưa cả những thứ không đủ "nặng ký" vào bài luận. Các bạn chỉ nên chọn những kinh nghiệm hay những thành công nào quan trọng và có liên quan đến lĩnh vực học để phân tích.
5. Hành văn chưa chuẩn, cẩu thả. Các bạn không viết đúng văn bản viết, dùng nhiều trạng ngữ và những câu cảm thán thừa. Các bạn cũng hay dùng các từ “extreme” làm cho bài luận trở nên xáo.
Vài lời khuyên:
1 . Nên viết bài luận từ trước khi phải nộp hồ sơ 6 tháng đến 1 năm. Như vậy các bạn sẽ có thời gian để sửa lại. Sau một vài tháng đọc lại, các bạn sẽ dễ nhận ra những lỗi viết của mình hơn. Khi bắt đầu viết, nên phác thảo một cái sườn trước để tránh việc tư duy lộn xộn.
2. Bài luận nên có những nét riêng, đặc thù của bản thân, không nên nhặt ý từ người khác. Các bạn nên nhớ rằng giáo sư họ phải đọc rất nhiều bài luận nên các bạn cần làm cho bài luận của mình đặc biệt, ngắn gọn, cụ thể và đúng văn phong trang trọng (formal). Chú ý nguyên tắc viết của 1 đoạn văn, phải có câu chủ đề, câu phụ trợ, và tóm lại. Không được đưa ra 1 ý rồi để đó vì người đọc sẽ không hiểu các bạn định nói gì. (Các bạn sẽ hiểu ý của các bạn, nhưng người khác sẽ không hiểu hoặc hiểu sai nếu các bạn không biết viết).
3. Các bạn nên dùng động từ nói rõ các bạn cần gì, muốn gì. Không nên dùng động từ dạng: tôi nghĩ là, tôi tin là, tôi hy vọng là, tôi quan tâm đến, etc. Đa phần các bạn đều mắc lỗi dùng tiếng Anh: rất Việt, dài lòng thòng, và thừa vô số từ và câu không cần thiết. Các bạn nên nhờ người có tiếng Anh tốt, hoặc người nói tiếng Anh gốc sửa lại. Đừng nên quá chủ quan tin vào tiếng Anh của mình nếu như các bạn chưa giao tiếp với người bản xứ nhiều.
4. Tránh những đoạn dông dài, không cần thiết, kiểu như: tôi sẽ làm đa dạng văn hóa cho trường, đem đến cơ hội hợp tác, tiếng tăm nọ kia. Các bạn không phải viết ra điều này, giáo sư họ thừa hiểu. Hơn nữa, các bạn cũng không phải là người Việt hay Á duy nhất nộp hồ sơ. Cái người ta cần biết là kiến thức, mục tiêu nghề nghiệp, khả năng, đam mê, và những điểm quan trọng khác ở mỗi ứng viên.
5. Khi các bạn đã có học bổng từ 1 cơ quan nào đó, hoặc tự bỏ tiền ra học, hoặc trường các bạn định học không quá khó vào, việc xin admission sẽ không khó khăn và vì vậy bài luận cũng không quá quan trọng. Tuy nhiên, nếu các bạn dự định xin học bổng, hay nộp hồ sơ vào những trường “xịn” thì nhất thiết các bạn phải có 1 bài luận nổi bật kèm theo bảng điểm tổng kết cao, 1 CV đẹp, và những thư giới thiệu ấn tượng vì đây là một cuộc cạnh tranh vô cùng khốc liệt.
6. Tôi đã từng khuyên, góp ý, sửa be bét bài của một số bạn. Nhưng nhiều bạn vẫn quá tự tin vào bản thân, không chịu sửa, và cuối cùng thì “tạch”. Các bạn phải luôn nhớ rằng có rất nhiều người giỏi hơn mình để phải cố gắng hết sức cho một bộ hồ sơ thật đẹp.
7. Kiên trì. Mỗi lần thất bại là một lần học được những điều bổ ích. Thua keo này, bày keo khác. Nếu các bạn có những mục tiêu và kiên định theo đuổi thì các bạn sẽ đạt được chúng.
10 comments: