Cần thay đổi tư duy cho điểm đại học ở Việt Nam

Những năm 90, khi học Trung học rồi Đại học ở VN, tôi nhớ các thầy cô cho điểm rất ky bo. Ở ta, trên 8.0 được xếp loại giỏi. Một sự bất hợp lý là thang điểm của chúng ta là 10 nhưng các thầy đa phần ngầm định 8 là điểm cao nhất. Tôi nhớ ngày xưa, cứ được 8 là mãn nguyện lắm rồi. Các môn xã hội, những môn không có tính toán đáp số rõ ràng thì đừng mơ, chỉ mấy bạn chuyên khối C là may ra còn được 8. Trong đám con trai học PT, tôi và bạn lớp trưởng là 2 đứa có điểm văn cao nhất, vậy mà điểm tổng kết văn cũng không bao giờ được 8.0.

Lên đại học, các môn cận lâm sàng như Dược lý, Sinh hóa, Sinh học, và mấy môn dớ dẩn như Triết, Lịch sử Đảng, Logic học, Giáo dục học là những môn kéo điểm tổng kết của tôi đi xuống. Tôi đa phần được 7 những môn này. Trừ những lần nào trả bài thi miệng (oral exam thì còn được 8). Cái sự học ở Trường Y Việt Nam thật kinh khủng, toàn phải thuộc vẹt, không thì đừng mơ được điểm cao. Ngày xưa tôi học lý thuyết các môn Nội Ngoại Sản Nhi khá điêu luyện. Hầu như đạt 9/10 khi thi viết những môn này (9 là điểm cao nhất có thể đạt được lúc ấy). Nhưng cái sự học để được 9 phải nói là rất cực. Các bạn có thể không tưởng tượng được tôi học như thế nào. Sau khi nghe giảng về, tôi thường viết sẵn bài để học thi dựa trên nội dung từ sách giáo khoa và bài giảng; sau đó học thuộc từng chữ và từng câu trong từng bài ấy. Khi vào phòng thi, tôi chỉ việc cắm đầu cắm cổ mà viết ra với một lối trình bày hết sức đẹp và rõ ràng. Nếu không thuộc vẹt, đừng hòng mơ đủ thời gian trình bày. Phải nói là mỗi lần bước ra khỏi phòng thi là một lần kiệt sức và đôi bàn tay mỏi rã rời vì viết bài. Tôi ra khỏi trường Y với chỉ duy nhất 2 điểm 6 và điểm tổng kết trên 8.0 – phải nói là một bảng điểm đẹp và vô cùng hiếm hoi với sinh viên trường Y thời ấy. Tôi chả dám cho rằng tôi giỏi hơn một số bạn có điểm thấp hơn tôi. Nhưng phải nói rằng vì cái bảng điểm tổng kết đẹp mà tôi có nhiều măy mắn khi đi xin học bổng lẫn xin việc.

Nhưng 8.0 khi quy ra điểm A B C của thế giới, cụ thể như của Mỹ, mình cũng chỉ được tương đương 3.5/4; tức là hơn B+ 1 chút. Thế nên ngày xưa, khi đi xin học bổng, tôi còn phải gửi kèm cả giấy khen, rồi nói rõ cái ranking của mình trong khóa (trong bảng điểm của trường không hề sếp rank), rồi xin IIE cái thư giải thích cách cho điểm của VN để họ hiểu là tại sao mình lại chỉ được 8.0 và cái điểm 8.0 ấy thực ra nó giá trị như thế nào ở VN. Hầu hết các nước phát triển, họ không quan tâm đến cái bằng; người ta không xếp loại bằng; người ta chỉ nhìn vào cái bảng điểm xem điểm tổng kết (GPA). Không phải Tây thì không coi trọng điểm đâu nhá. Điểm thấp ở Tây thì đừng hy vọng học tiếp ở những ngành cạnh tranh hay những trường tăm tiếng hay xin học bổng.

Dông dài một chút, giờ xin quay sang chuyện điểm đại học ở VN hiện nay. Tôi cứ tưởng mọi sự đã thay đổi nhưng hôm Tết nói chuyện với đứa cháu vừa học xong kỳ I của 1 Đại học ở Hà Nội. Cháu nói bây giờ trường cũng tính điểm theo tín chỉ và chuyển điểm từ hệ Việt Nam sang hệ Mỹ, tối đa là 4. (Tiến bộ ghê). Cháu bảo điểm của bạn cao nhất lớp là 3.7. Một khoa 80 sinh viên mà chỉ được 1 bạn 3.7, tương đương với A – (A minus) thì thật là thảm họa. Tôi hỏi điểm của cháu, nhiều môn của nó cũng được trên 8.0 nhưng có môn logic thấp tịt nên khi quy ra điểm Tây thì môn ấy nó chỉ được 2.7, so với Mỹ có nghĩa là môn ấy nó gần trượt.

Theo tôi, THẦY TA cho điểm thấp là vì:

1. Các thầy vẫn ngầm định 8.0 là loại giỏi và vì vậy chỉ cho những em nào suất sắc điểm 8 – mốc cao nhất. Thang điểm là 10 nhưng hiếm ai được 10, đặc biệt những môn xã hội, những môn không liên quan đến tính toán, đáp số. Một khi các thầy đã có ý định tính điểm theo tín chỉ và convert điểm của các em sang hệ của Mỹ thì phải xem GS tây họ cho điểm thế nào chứ? Điều nữa, Tây họ không để ý đến cái Bằng (diploma) xếp loại nào, họ cần cái bảng điểm ạ.

2. Cách ra bài thi vẫn theo dạng bắt SV học thuộc, tra tấn SV. Thời đại của thư viện, của sách, của internet mà đi bắt SV học thuộc là làm răng? Không ai ra trường phải nhờ đến kiến thức học thuộc từ đại học. Làm gì có ai có khả năng nhớ mọi thứ trong đầu? Có ai cấm mình đi làm thì không được giở sách ra xem lại, học lại đâu – mày thích làm gì thì làm miễn là mày làm được việc. Làm sao mà phải bắt SV làm bài thi theo kiểu viết đầy kín 8 trang giấy sau 2h đồng hồ? Rồi khi chấm điểm thì trừ cả điểm trình bày, chữ xấu của SV.

Tôi đã từng viết trong loạt bài du học của mình là không có học ở đâu khổ như ở VN; sự học ở VN đày ải và làm SV ngu đần. Học ở Tây có cái khó riêng. Nhưng mình không phải thuộc vẹt, không phải cắm đầu vào viết bài thi đến mỏi rời rã tay, không bao giờ lo thiếu giờ thi, khi thi thì chỉ cần viết đầu dòng hoặc viết đoạn ngắn hoặc trắc nghiệm, chỉ cần hiểu và nắm ý chính, không ai trừ điểm trình bày của mình, không phải học thuộc công thức mà được thầy phát sẵn khi vào phòng thi, 30-40% điểm của môn là từ bài tập về nhà, bài thi cũng có thể được làm luôn tại nhà. Mấu chốt, nếu chăm chỉ học thì điểm A (4.0) là điều chắc chắn. Những em cần điểm cao để vào trường Y hoặc Harvard hoàn toàn có cơ hội chỉ cần các em học (ở ta thì điều này không đúng, đặc biệt là với một số môn dớ dẩn, củ chuối). Điểm thấp, giáo sư còn gọi lên hỏi han và cho học lại, thi lại. Cái đời làm TA của tôi, tôi toàn phải bới ý của SV ra để cho điểm, đảm bảo nguyên tắc: everyone is happy. Có ông bác sĩ nào khi ra trường phải nhớ mấy cái công thức acid amine, phải nhớ công thức thuốc? Sách tham khảo đầy ra. Có nhà nghiên cứu nào phải nhớ những công thức tính cỡ mẫu dài loằng ngoằng? Mọi thứ ở ở sách, internet. Cần thì mở ra xem hoặc google phát. Cái chúng ta cần là kiến thức tổng quát, hiểu vấn đề, và biết công thức nào, nhóm nào, cái gì sẽ được sử dụng.

Túm lại, TƯ DUY của các thầy ở VN vẫn rất lạc hậu, cổ hủ, không chịu thay đổi, không chịu nhìn ra thế giới. Điều nữa, cho điểm thấp sẽ khiến SV VN vô cùng thiệt thòi khi xin học bổng, sẽ rất khó cho các em cạnh tranh với sinh viên thế giới mặc dù SV ta không hề dốt (các thầy tự hạ bệ sinh viên của mình xuống). Một lớp học 80 em ở Mỹ thì bét cũng phải có 30% điểm A. Còn lại cũng là A- và B+, B. Chỉ có em nào chơi và không biết gì thì mới có nguy cơ trượt. Điều cuối cùng, làm sao mà bắt tội sinh viên học vẹt? Trước khi bắt chúng học thuộc cái gì đó thì làm ơn các thầy hãy tự hỏi: học thuộc để làm gì; học thuộc có giúp được nghề nghiệp của các em không? Hãy cho chúng làm bài tập về nhà. Thi ở nhà. Làm bài thi trắc nghiệm hoặc thi trả lời ngắn, cần hiểu thôi. Đừng ra oai với SV bằng cách cho điểm ky bo và man rợ, hãy cho điểm tối đa là 10 (vì thang điểm của chúng ta là 10) chứ không phải là 8.

Please, let’s make our life easier.

Bài liên quan:

Website các trường đại học của VN.

Cần chấm dứt công khai điểm của học sinh.