Hôm Giáng sinh tôi có đi ăn tối với thầy hướng dẫn cũ của bạn, một giáo sư tại đại học John Hopkins. Chúng tôi nói chuyện rằng những người như thế hệ chúng tôi thường bị cộng đồng người Việt bên này gọi là Cộng sản với XHCN. Ông cười khà khà và bảo: "Mỹ, Trung Quốc và Việt Nam là 3 nước có phân hóa giàu nghèo lớn nhất thế giới, vậy thì làm sao mà nói họ là Cộng sản hay XHCN được – họ đã quá Tư bản rồi." (Tôi cần kiểm chứng thông tin này, tìm trên UNDP nhưng chỉ có xếp loại theo GNI nhưng VN không nằm trong top này). Nói vậy để thấy rằng cái mác XHCN mà chúng ta tự gắn vào hoàn toàn không xứng đáng. Cái mác này may ra thích hợp với các nước Bắc Âu.
Bài báo này chứng minh điều này lần nữa. Công bằng xã hội ở VN bị sao nhãng một cách nghiêm trọng. Nó dường như quá xa xỉ nên những người dân thấp cổ bé họng không dám mơ đến. Ngay trong Tuyên ngôn độc lập và Hiến pháp của VN đã nhấn mạnh quyền bình đẳng của mọi người dân. Vậy mà lại có quy định quái gở thế này. Các bác lãnh đạo không cần phải tư duy gì phức tạp cho mệt óc. Các bác chỉ cần có 1 sự so sánh rất đơn giản thế này: tại sao một người sinh ra ở miền núi lại không được sống ở Thủ đô mà chỉ một người sinh ra ở Thủ đô được sống ở Thủ đô? Xét về quyền được hiến pháp quy định thì 2 đứa bé này từ lúc sinh ra đã được hưởng các quyền giống nhau: học hành, tiếp cận với các nguồn lực, được tự do cư trú và làm việc ở đâu chúng muốn. Như vậy quy định của các bác lãnh đạo Hà Nội đã vi phạm hiến pháp và vi phạm quyền tối thiểu nhất của cá nhân. (Quyền này được Liên hợp quốc mà Việt Nam là một nước thành viên đặt trong tuyên ngôn của mình).
Ngoài việc vi phạm quyền cá nhân và góp phần đẩy bất công xh và phân hóa giàu nghèo phình ra, quy định này sẽ lại làm cho tình trạng tham nhũng nở rộ. Tôi nhớ nhiều bạn bè tôi thời xưa vất vả yêu, cưới những người Hà Nội, hoặc đút lót tiền để có hộ khẩu Hà Nội. Thật khốn khổ khốn nạn cho những đứa sinh ra ở nhà quê, chỉ còn biết tự nguyền rủa rằng mình đã sinh nhầm địa điểm, hay trách rằng cha mẹ mình không biết chọn nơi cư ngụ (rồi bố mẹ mình lại trách ông bà mình?). Một bất công không đáng có nếu như những người lãnh đạo biết tư duy. Nhưng thật đáng buồn, đến thế kỷ 21 người ta vẫn tiếp tục đẻ ra những thứ luật tồi tệ như thế.
Quy định về nghề nghiệp cũng vi phạm nghiêm trọng quyền cá nhân. Một người không thể mưu sinh ở nơi họ sinh ra thì họ phải tìm việc nơi khác. Một người không có may mắn được học hành để có thể kiếm việc văn phòng thì họ phải ra vỉa hè bán hàng rong. Đây là quyền sống còn của mỗi cá nhân. Anh không thể cấm người ta ra Thủ đô kiếm sống chỉ vì anh muốn Hà Nội đẹp hơn, đất nước đẹp hơn 1 cách giả tạo. Anh cấm họ tức là anh giết chết họ và cả gia đình họ. Và mấu chốt là không ai được quyền cấm người khác mưu sinh.
Tôi mong những luật như thế này sẽ được những vị có lương tri đứng ra phản đối và bác bỏ. Làm gì cũng cần nghĩ đến những người nghèo nhất trong xh. Làm gì cũng cần nghĩ đến công bằng xh. Làm gì cũng cần xem nó có phù hợp với Hiến pháp hay không. Làm gì cũng nên xem nó có phù hợp với xu thế mà nhân loại tiến bộ theo đuổi hay không. Hãy phấn đấu cho cái đẹp thực chất. Mà muốn có cái đẹp thực chất thì các nhà hoạch định chính sách cần có kiến thức, lương tri, và biết nghe ý kiến phản biện. Không phát triển kinh tế đồng đều thì việc di dân sẽ ắt càng phức tạp. Mở rộng Thủ đô cũng là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng quá tải ở đây ngày càng trầm trọng.
**********
Toàn bài phát biểu của các bác lãnh đạo Hà Nội đây. Tôi cố soi xem có ý kiến nào thuyết phục không nhưng đành bó tay chào thua.
Đối với các trường hợp chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân thì phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản và có xác nhận của UBND xã, phường, thị trấn nơi có chỗ ở hợp pháp đó.
Thêm vào đó, người lần đầu đăng ký thường trú tại Thủ đô phải chứng minh có việc làm hợp pháp với mức lương ít nhất bằng 2 lần mức lương tối thiểu của người lao động do pháp luật quy định.
Mặc dù chưa đi vào chi tiết nhưng giải thích phần nào cho việc này, Bí thư Phạm Quang Nghị thẳng thắn: "Nhiều người than phiền về văn hóa, nếp sống của Thủ đô, bảo rằng Hà Nội là Thủ đô nhưng quy định về nhập cư của Hà Nội cũng chẳng khác gì với các nơi khác thì làm sao Hà Nội tránh được những điều đó".
Bí thư Hà Nội nói thêm: "Nếu phạt vi phạm hành chính ở Hà Nội như các địa phương khác thì không đủ mức răn đe, chi bằng phạt nặng để ít người bị phạt hơn".
Theo ông Phạm Quang Nghị, thực tế, khi một người nhập cư vào Hà Nội là kéo theo cả vợ con, bố mẹ, họ hàng, người giúp việc... từ nông thôn ra.
"Chúng ta đòi hỏi Thủ đô phải văn minh, sạch đẹp thì cũng phải cho Thủ đô cơ chế, công cụ để thực hiện được mong muốn đó. Nếu không, đó cũng chỉ là khẩu hiệu", Bí Thư Hà Nội giãi bày.
"Làm những điều này để hướng đến một Thủ đô văn minh, lịch sự chứ không phải chúng ta "cục bộ" vì những người đang sống trong Thủ đô".
"Siết" điều kiện làm việc tại Thủ đô
Ngoài ra, dự thảo Luật với 7 chương và gần 60 điều còn quy định người thường trú hoặc tạm trú muốn làm việc tại Hà Nội phải có giấy phép lao động do Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Hà Nội cấp.
Tuy nhiên, theo dự thảo thì các quy định này (bao gồm cả những quy định về cư trú đã nói ở trên) sẽ không áp dụng đối với những người được chính quyền TP có chính sách ưu tiên tuyển dụng.
Theo Phó Chủ tịch UBND TP Vũ Hồng Khanh, sau 9 năm thực hiện Pháp lệnh Thủ đô, Hà Nội đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, hiệu lực pháp lý của Pháp lệnh chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển ngày một mạnh mẽ của Thủ đô.
Ông Khanh dẫn chứng, điều 20 Luật Cư trú hiện hành đã mở rộng quyền tự do cư trú của công dân, mở rộng điều kiện đăng ký thường trú. Do vậy, người tỉnh ngoài về Hà Nội làm ăn, sinh sống, lao động được đăng ký thường trú ngày càng nhiều. Điều này đang gây sức ép rất lớn về gia tăng dân số cơ học vào Thủ đô.
"Nhiều vấn đề phức tạp liên quan đến lao động nhập cư, lao động giúp việc gia đình trên địa bàn thành phố chưa được quản lý chặt chẽ, gây bức xúc trong xã hội", ông Khanh nhấn mạnh.
Ủng hộ quan điểm của dự luật là Hà Nội cần có cơ chế đặc thù về quyền hạn và trách nhiệm nhưng về lĩnh vực cư trú, điều mà Vụ trưởng Vụ pháp chế Bộ Công an Nguyễn Ngọc Anh băn khoăn là phải làm sao "dung hòa được yêu cầu về quyền tự do cư trú của công dân và trách nhiệm quản lý nhà nước".
Còn Bộ trưởng Tư pháp Hà Hùng Cường, trưởng ban soạn thảo Luật Thủ đô nhấn mạnh, để đạt được tiến độ mong muốn là trình và được Quốc hội thông qua trong năm 2010, khối lượng công việc của Ban soạn thảo là rất lớn.
Theo ông, "cái chính là làm sao có cơ chế để Hà Nội có thể tự quyết được nhiều vấn đề có tính chất đặc trưng từ thực tiễn phát triển của mình để quản lý, phát triển Thủ đô xứng đáng hơn với kỳ vọng của cả nước".
Bộ trưởng Hà Hùng Cường cũng khẳng định: "Ban soạn thảo sẽ tiếp tục lắng nghe và tiếp thu các ý kiến khác nhau để làm sao khi có hiệu lực, Luật mới sẽ đi vào cuộc sống, không dừng lại ở tính hình thức, khẩu hiệu".
9 comments: