Nigeria (6)

Tác phong làm việc

Sự khác biệt giữa làm việc ở các nước phát triển và đang phát triển đó là ở các nước phát triển người ta không quan tâm đến bạn trẻ hay già, người ta quan tâm đến những gì bạn làm hoặc có khả năng làm (capable of doing). Ở Washington DC, cái này càng rõ. Nhưng châu Phi làm tôi nhớ đến những tháng ngày làm việc ở VN. Quá trẻ nhiều khi gặp bất lợi. (Hy vọng giờ đã thay đổi). Châu Phi và VN hay nhìn vào bằng cấp và tuổi. Họ quan niệm già=kinh nghiệm. Tôi vừa chuyện với cô đồng nghiệp ở trong bếp ăn về châu Phi . Cô kể chuyện hôm cùng sếp đi dự một cuộc họp với Bộ y tế bên đó. Vì sếp tôi nhìn rất trẻ nên họ gần như có thái độ bỏ qua. Họ giới thiệu ai cũng Dr đi kèm, nhưng không ngờ sếp tôi cũng có PhD. Cuối cùng, sếp tôi đứng lên giới thiệu cũng: I am Dr. WT. Và họ thay đổi thái độ. Tôi kể những kinh nghiệm của mình với cô đồng nghiệp: tao cứ gặp ai cũng đưa business card ra trước, thấy phát huy tác dụng. (Sính bằng cấp đến mức điện thoại đến khách sạn hay sân bay cũng giới thiệu Dr nọ kia thì chỉ còn nước pó tay).

Đã quen với tác phong làm việc cũng như những courtesy cần thiết trong môi trường làm việc nên tôi chỉ muốn nổi điên lên khi thấy văn phòng làm việc bố cục lôm nhôm, ai cũng để chuông điện thoại, và tự nhiên như ruồi trả lời điện thoại oang oang trong phòng, không cần biết đến người xung quanh. Lịch làm việc thì thay đổi liên tục và họ luôn quên giờ họp. (Kể cũng lạ, với cái M. Outlook lúc nào cũng réo chuông trước giờ họp thì làm sao quên cho nổi nhỉ)? Cái vụ chuông điện thoại này theo tôi là rất “rude”. Cả phòng làm việc cứ như một bản hòa âm hỗn tạp. Với tôi, ngồi trên tàu điện ngầm, xe bus, hay khi ngồi bàn ăn mà để chuông hay trả lời điện thoại cũng là "rude". Nhận email mà không trả lời cũng “rude”. Hôm nay tôi phải trấn an cô đồng nghiệp là chả có gì phải lo vì cô cứ băn khoăn tại sao bên kia không trả lời những câu hỏi trong email.

Đúng là căn bệnh của các nước đang phát triển. Làm gì họ cũng phải nhìn cái benefit trực tiếp, cho cá nhân đã. Họ không nghĩ đến cái gì rộng hơn. Với mình, làm việc mà không ra được cái kết quả như mong đợi thì tự sẽ thấy xấu hổ. Nhưng ở đây, họ cóc quan tâm thì phải. Ở các nước phát triển, đồng tiền bỏ ra là nhìn thấy hiệu quả hoặc thấy rõ mục đích và chi tiêu được kiểm toán chặt chẽ. Và quan trọng nữa là ai cũng trung thực trong các chi tiêu này. Ở các nước đang phát triển, bỏ đồng tiền ra nhưng không biết lợi ích của nó đến đâu, rất khó đo đạc. Bỏ rất nhiều tiền ra tổ chức training nhưng nhiều khi họ chỉ đến để có phận, nhận perdiem xong rồi biến mất. Bảo sao cứ tiếp tục đì đẹt.

Sân bay/ Hải quan

Sân bay ở Nigeria nhỏ tí xíu và xấu hơn cả những sân bay của ta. Chỉ cần đến sân bay trước chuyến bay 20 phút là ok vì có đến sớm cũng không có chỗ để chờ. Thủ tục check in cũng đơn giản. Nhưng cái tôi thấy họ hay hơn ở VN là họ không máy móc. Ví dụ, tôi có thể dễ dàng update từ vé economy sang business nếu thấy còn ghế business trống. Việc sai tên họ cũng không hề gì. Nhưng ở ta, chỉ cần sai ti ti một cái tên, hãng hàng không cũng bắt đổi vé và mất thêm tiền. Hàng không ở ta cần phải flexible cái này. Tên tôi trên passport hay ID và vé máy bay (Lung Vu, Lung D. Vu, Vu Duy Lung, Vu Lung Duy, Vu Lung D.) chưa bao giờ giống nhau mà tôi chưa bao giờ bị ai vặn vẹo khi đi lại, trừ ở VN.

Các bạn hải quan ở sân bay bên này làm tôi đến mệt khi lên sân bay quay lại Mỹ. Đầu tiên là phải qua một người Nigeria trước. Anh này hỏi tôi đến 50 câu mà toàn những câu rất stupid (mất gần 10 phút gì đó, lạy trời lúc đó sao mình lại kiên nhẫn đến thế). Hỏi, trả lời, lại hỏi lặp lại. Tôi đưa tất những giấy tờ cần thiết ra rồi mà anh ta vẫn cứ hỏi. Hỏi như 1 cái máy. Buồn cười nữa là mình exit ra khỏi nước họ thì họ còn hỏi làm gì cơ chứ. Rồi một loạt những câu hỏi liên quan đến an toàn hành lý làm tôi lại tủm tỉm cười. Hành lý thì qua máy soi rồi còn hỏi có dao không, có mìn không, ai chuyển hành lý đến sân bay, có mang nước không và vv. Sau đó mới check in và lấy boarding card. Ở cái chỗ check in này cũng buồn cười, bao nhiêu người đứng mặc dù không có mấy hành khách lúc ấy, và họ có vẻ rất khoái chí với cái họ Vũ của mình. Họ cứ Mr Vu liên tục.

Rồi tôi cũng đến bàn tiếp kiến hải quan. Có 2 người ngồi trong cái ô cửa tí xíu, không nói không cười, vẻ mặt rất chán. Họ kiểm tra hộ chiếu xong, rồi ngẩng lên bảo tên tôi giống Tàu. Tôi bảo, hộ chiếu của tao là Vietnam mà. Họ bảo biết rồi nhưng cái tên nghe Tàu. Tôi bảo: không, cái mặt tao khác Tàu, cái tên tao cũng khác Tàu. Sau khi qua hải quan mới đến phòng đợi cho cửa đi quốc tế. Còn bị check in cái carryon lần nữa. Có thêm 2 chú Nigeria đứng đó hỏi tên và kiểm tra boarding card. Hai chú này lặp lại điệp khúc tôi đến từ đâu. Tôi bảo tao đến từ Mỹ. Các chú lại bắt đầu bối rối với cái hộ chiếu Việt của tôi. Tôi hỏi, mày chưa nghe tên VN à? Cả 2 cùng lắc đầu. Họ cóc biết VN ở đâu nhưng lại lần nữa bảo tên tôi giống Chinese. (Nigeria có vẻ obsessed với Tàu hay sao ấy). Tôi bảo I am Vietnamese, not Chinese. If you would like to know where Vietnam is, go find out.

Đọc bài này, chúng ta không nên vội tự hào là mình hơn Phi. Phi và Á là 2 phạm trù khác nhau. Người Á và người Phi khác nhau. Người Việt với người Nigeria cũng khác nhau. Cái mà ta cần so sánh để vươn lên là với các nước phát triển. Khi nói, tôi đến từ VN là nhiều người Phi đã nhìn tôi với suy nghĩ rằng nơi ấy sẽ phải hơn châu Phi rất nhiều.