Hôm nay chui vào đọc báo nhà, toàn thấy những tin ngán ngẩm. Chẳng hiểu nước ta đang ở vào cái thời thổ tả gì nữa. Bỏ qua những tin bão bùng tại nạn qua một bên, tôi thấy mấy cái tin về roi vọt dạy trẻ con của các thầy cô sao mà “chuối” quá thể đáng. Đã thế, đa phần dân chúng lại ủng hộ cái sự bạo lực và cách dậy trẻ phi khoa học này mới khốn nạn chứ. Các thầy tìm mọi cách biện minh cho sự thiếu kỹ năng sư phạm của mình. Có thầy còn viết, cần phân biệt bạo lực khác với bạo hành. Đến chết mất thôi, các thầy thế này thì làm sao mong cải cách giáo dục. Không hiểu các thầy sẽ cho ra một thế hệ học sinh gì nữa đây.
Theo thống kê tại Mỹ thì chỉ có dân Á và dân Phi là hay có việc cha mẹ đánh con cái. (Ở trường học thì các thầy đừng mơ mà đụng vào trẻ con vì phạm pháp luật). Hôm lâu rồi, tôi xem trên ABC một phim tài liệu bí mật quay cảnh dạy trẻ con hư (trẻ con khó bảo). Buồn cười lắm khi xem các ông bố bà mẹ quát mắng, đuổi đánh trẻ. Bọn trẻ vẫn không nghe lời. Cuối cùng là các chuyên gia tâm lý vào cuộc, phân tích các tình huống mà họ xem được từ video, và dạy cho các ông bố bà mẹ này những kỹ năng cần thiết (parenting skills). Đánh chửi, quát mắng trẻ cũng thể hiện việc thiếu kỹ năng kiềm chế bực tức.
Trẻ con hư là một dạng phát triển tâm lý không bình thường. Chúng cần sự quan tâm đặc biệt chứ không phải bị đè ra đánh. Nếu như việc giáo dục bằng roi vọi mà có tác dụng thì có lẽ những con Rồng con Hổ, những con người tử tế đều sinh ra ở Trung Quốc, Việt Nam chứ không phải là Mỹ và Âu châu. Nếu việc đánh con có hiệu quả thì tội phạm, trộm cắp đã chẳng cao ngất ngưởng trong dân gốc Phi. Lừa dối, điêu toa đã chẳng đến mức quá đổi bình thường như trong dân Việt.
Người ta ví đánh trẻ con là một hành động tự sát. Tự sát bởi con mình cũng như mình. Đánh trẻ con gây cho chúng cảm giác bị sỉ nhục và dẫn đến một vòng luẩn quẩn rất thương tâm: những đứa trẻ bị bố mẹ đánh sau này có nguy cơ trở thành những người có tính cách bạo lực. Những ông bố bà mẹ hay đánh con cũng thường là những đứa trẻ đã từng bị bạo hành.
Chuyện đánh trẻ ở trường học là điều không thể chấp nhận. Thứ 1, luật pháp đã cấm. Thứ 2, các thầy không thể biện minh rằng vì chúng lười học, học kém, không nghe lời. Các thầy phải hiểu, không phải đứa trẻ nào cũng có cùng một mức IQ giống nhau; các thấy phải biết trẻ con chỉ hứng thú với một số môn học nhất định; các thầy phải hiểu cuộc đời/ tương lai của các em là do các em quyết định, các thầy chỉ là người cung cấp kiến thức chứ không phải người ép/ nhồi nhét kiến thức/ vẽ một con đường cho các em chạy theo. Khi phát hiện ra trẻ em có những hành vi khó bảo/ bất thường, các thầy phải phối hợp với cha mẹ và tìm tư vấn từ các chuyên gia tâm lý để tìm ra giải pháp. (Cái này là một phần trong development psychology mà các thầy đúng ra đều phải học ở trường sư phạm). Mong muốn của các thầy có thể quá sức của trẻ (overmatched). Khi bị overmatched, trẻ sẽ mất hứng thú học hành và sợ trường lớp. Đánh trẻ cũng đồng nghĩa với việc các thầy đã hiểu sai vai trò và làm sai chức năng dạy học của mình. Và nữa, nếu việc đánh trẻ của các thầy phát huy tác dụng thì các thế hệ học sinh/ sinh viên Việt Nam đã chẳng kém cỏi và lơ ngơ khi bước ra đời như hiện nay.
Về chuyện bắt trẻ phải đạt được những thành công này nọ, tôi chỉ muốn đưa ra vài điểm dưới đây để những ông bố bà mẹ, thầy cô cân nhắc. Cha mẹ và thầy cô có trách nhiệm trong việc tạo ra một môi trường mà ở đó đòi hỏi của các hoạt động, trường lớp phải phù hợp với khả năng của chúng.
1) Đừng áp đặt mong muốn thành công của mình lên trẻ. Nhu cầu của mình không có nghĩa là nhu cầu của trẻ. Khả năng của trẻ không chắc giống khả năng của mình.
2) Hãy giữ một quan điểm healthy về việc tại sao trẻ tham gia vào các hoạt động trường lớp: để have fun, để học các kỹ năng sống, để chuẩn bị cho tương lai chúng.
3) Đừng để bị đầu độc bởi một nền văn hóa tham vọng thành công (a toxic culture of achievement). Nền văn hóa này sẽ làm cho các vị cảm thấy con cái mình kém/ không có khả năng thành công như các vị mong muốn. Và thế là suốt ngày các vị không hài lòng và thấy bất hạnh vì con cái.
4) Các ông bố bà mẹ nên chú ý đến cuộc sống của riêng mình (get a life and enjoy it). Nếu các vị có một cuộc sống có ý nghĩa, thành công, hạnh phúc, các vị sẽ không đầu tư một cách điên cuồng vào trẻ. Cần phân biệt cuộc đời của mình khác cuộc đời con mình. Các vị cũng cần phải sống và hưởng thụ cuộc đời của mình.
10 comments: