Thấy bác Tuấn bác ấy hâm mộ mấy cái xếp loại của các trường đại học quá nên cũng xin có vài ý kiến. Xếp loại (ranking) cho world colleges là thứ gây rất nhiều tranh cãi (controversial) vì nó phụ thuộc hoàn toàn vào người được/bị survey và các tiêu chí đánh giá. Các bác chỉ cần so sánh vài cái ranking khác nhau là đã thấy thứ tự của các trường lộn tùng phèo lên như thế nào rồi. Không nên quá tin vào những cái xếp loại này và nó cũng không hẳn là yếu tố quyết định đầu ra của sản phẩm. Ranking càng lớn – gồm nhiều vùng, nhiều trường – thì mức độ controversy càng lớn và thiếu chính xác. Một bất hợp lý nữa của ranking là những trường đã nổi tiếng rồi thì khó bị đánh bật ra khỏi top đầu mặc dù học thuật của các trường khác có thể đã vươn kịp hoặc thậm chí là vượt. Có sự mặc định và bias tồn tại sẵn trong đầu chúng ta mất rồi.
Cái ranking mà bác Tuấn đưa ra làm dẫn chứng hình như của bọn online colleges. Ranking này cho thấy khá nhiều thứ tự bất hợp lý. Một trong những ranking đáng tham khảo nhất là rankings của US News – chuyên gia về rankings – mà còn chẳng thấy thuyết phục. Trên thực tế, nhiều người chê các bảng xếp loại thế giới này và chẳng mấy người quan tâm đến nó. Theo top world 400 colleges của US News thì Hong Kong University of Science and Technology xếp hẳn thứ 39, còn Chinese University of Hong Kong xếp thứ 42 (không phải thứ hai trăm mấy như ở ranking mà bác Tuấn đưa ra). Nhìn ranking này cũng thấy có nhiều điểm khó chấp nhận. Có trường chả thấy mặt mũi đâu trong top 100 của Mỹ cũng nhảy vào top 100 của world colleges, trong khi trường top 50 của Mỹ thì lại bị out khỏi top 100, thậm chí là out khỏi top 200 của world colleges.
Tiêu chí xếp loại của top 400 ở đây, bác nào muốn nghiên cứu kỹ thì đọc. Nhìn vào những tiêu chí này thì thấy có những nhược điểm. Ví dụ, academic review chiếm một tỉ trọng lớn nhất (40%) mà chỉ có hơn 6000 người tham gia survey/ những 400 trăm trường đại học. Nếu survey không đạt đủ cỡ mẫu thì kết luận không có sức thuyết phục (lack of power). Online survey cũng là một trong những survey có tỉ lệ từ chối (refusal rate) cao. Khi refusal rate cao nghĩa là mẫu không còn ngẫu nhiên nữa (not random) và kết luận sẽ rất ít có giá trị.
Có 2 tiêu chí khá vô duyên trong xếp loại trên đó là international students và international faculty. Những trường tư thường có học phí rất cao, dẫn đến có ít sinh viên quốc tế. Số lượng falcuty quốc tế cũng chẳng thể hiện được việc trường này tốt hay không tốt. Và tính lượng faculty quốc tế bằng tiêu chí gì? Quốc tế nhập tịch rồi hay chưa nhập tịch? Thỉng giảng hay chính thức? Có nhiều trường không cần mời faculty quốc tế vì họ có đủ người rồi, không cần phải tuyển giáo sư nước ngoài. Hơn nữa, đâu phải cứ giáo sư nước ngoài là giỏi.
Top 400
Top Asia
Top USA (national universities rankings cho năm 2010 – những trường có khả năng đào tạo ở cả 3 cấp: đại học, thạc sĩ và tiến sĩ). Đây là ranking ổn định và đáng tham khảo nhất cho những ai muốn tìm hiểu giáo dục Mỹ. Cái list này đánh giá khá tốt đầu ra của sản phẩm tại Mỹ và tiếng tăm của các trường trong top 100 này đều được dân Mỹ biết đến.
Túm lại, theo tôi thì việc Việt Nam xây dựng đại học tiêu chuẩn quốc tế là cần thiết. Nó sẽ bao gồm việc thay đổi cách dạy, cách học, và cách làm khoa học và có thể tiên phong cho các trường khác noi theo. Nhưng không nhất thiết các bác làm giáo dục của ta phải đâm đầu lao theo cái xếp loại quốc tế này và lấy nó làm chuẩn. Khi có thay đổi về chất trong giáo dục thì sản phẩm của nó sẽ tốt lên và đây là mục đích quan trọng nhất. Không cần gì phải lấy ví dụ của Hồng Kong, hãy nhìn Thái Lan kia, cần chi phải lọt vào cái world top này (ngoại trừ Mahidol) mà vẫn có rất nhiều trường có tiếng và làm nghiên cứu ầm ầm.
5 comments: